Przedawnienie w kontekście kredytów frankowych jest niezwykle istotne dla wielu kredytobiorców. Zrozumienie mechanizmów prawnych regulujących przedawnienie roszczeń ma kluczowe znaczenie, ponieważ przedawnienie roszczeń z kredytu frankowego to instytucja prawna, która wprowadza ograniczenie czasowe na dochodzenie roszczeń przez kredytobiorców oraz banki, zarówno w przypadku umów frankowych, jak i innych zobowiązań związanych z kredytami indeksowanymi do franka szwajcarskiego. Należy wskazać, że termin przedawnienia roszczeń konsumenta oraz roszczenia banku są określone przepisami prawa i mają wpływ na możliwość skutecznego dochodzenia danego roszczenia.

Czym jest przedawnienie w świetle prawa?

Instytucja przedawnienia, zdefiniowana w Kodeksie cywilnym, odgrywa istotną rolę w obrocie prawnym, zwłaszcza w rozpoznawania spraw dotyczących kredytobiorców frankowych. Jej fundamentalnym skutkiem jest to, że po upływie ściśle określonego w przepisach czasu, dochodzenie swoich praw przed sądem staje się nieskuteczne. Można to obrazowo porównać do „terminu ważności” dla możliwości sądowego egzekwowania praw.

Początkiem tego okresu, czyli bieg terminu przedawnienia, jest moment, gdy roszczenie staje się wymagalne – czyli najwcześniejszy dzień, w którym wierzyciel mógł zażądać od dłużnika spełnienia świadczenia (zgodnie z art. 120 k.c.). Jednak w przypadku roszczeń konsumentów, w tym kredytobiorców frankowych, termin przedawnienia roszczeń konsumenta zaczyna biec od momentu, w którym kredytobiorca dowiedział się lub powinien był się dowiedzieć o abuzywności klauzul w jego umowie, czyli o niedozwolonym charakterze postanowienia lub nieuczciwym charakterze warunku zawartego w przedmiotowej umowie. Oznacza to, że bieg przedawnienia nie może rozpocząć się zanim konsument dowiedział się o klauzulach abuzywnych, co potwierdza korzystna linia orzecznicza wypracowana przez sądy krajowe oraz orzecznictwo TSUE i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, a także stanowiska sądu najwyższego i polskiego sądu najwyższego w sprawach połączonych dotyczących kredytów frankowych. Sąd uznał, że dla skuteczności roszczeń restytucyjnych kluczowe jest ustalenie, kiedy kredytobiorca dowiedział się o nieuczciwym charakterze warunku zawartego w umowie kredytowej, co daje możliwość dochodzenia swoich praw nawet po wielu latach od zawarcia umowy kredytu stałej lub innej umowy kredytowej.

Jeśli uprawniony przegapi ten termin przedawnienia i nie podejmie odpowiednich kroków prawnych, jego roszczenie ulega przedawnieniu.

Choć formalnie nadal może on skierować sprawę do sądu, dłużnik może podnieść zarzut przedawnienia, co zazwyczaj prowadzi do oddalenia powództwa. Co kluczowe, przedawnieniu podlegają wyłącznie roszczenia majątkowe (w tym roszczenia restytucyjne o zwrot nienależnie pobranych świadczeń z nieważnych umów). Natomiast ustalenie nieważności umowy kredytowej, jako roszczenie niemajątkowe, nie podlega przedawnieniu, co potwierdza orzecznictwo TSUE, linia orzecznicza sądu najwyższego oraz praktyka rozpoznawania spraw w sprawach połączonych dotyczących kredytobiorców frankowych.

Przedawnienie a kredyty frankowe – dlaczego to ważne?

W kontekście sporów dotyczących kredytów powiązanych z frankiem szwajcarskim (CHF), oraz umów frankowych, kwestia przedawnienia nabiera szczególnego znaczenia.

Chociaż panuje powszechne przekonanie o korzystnej dla kredytobiorców linii orzeczniczej polskich sądów, umożliwiającej wielu z nich unieważnienie umowy kredytowej lub odzyskanie nadpłaconych środków, nie można zapominać o ograniczeniach czasowych. Upływ czasu wpływa na możliwość dochodzenia swoich praw, a skuteczne dochodzenie swoich praw zależy od znajomości terminów przedawnienia.

Zarówno roszczenia frankowiczów wobec banków, jak i roszczenia banku wobec klientów (np. o zwrot kapitału po unieważnieniu umowy) podlegają właśnie instytucji przedawnienia. Przedawnienie roszczeń banków oraz przedawnienie roszczeń majątkowych kredytobiorców frankowych wynosi 6 lat dla roszczeń powstałych po nowelizacji Kodeksu cywilnego z 2018 roku, a 10 lat dla roszczeń wcześniejszych. Zrozumienie tych zasad jest kluczowe dla oceny możliwości dochodzenia roszczeń.

Należy pamiętać, że biegu przedawnienia nie można ignorować.

Jakie roszczenia frankowiczów mogą się przedawnić? 2 główne rodzaje żądań kredytobiorców

W sprawach frankowych najczęściej spotykamy dwa główne rodzaje żądań kredytobiorców frankowych.

Pierwszym jest żądanie ustalenia przez sąd nieważności całej umowy kredytowej. Jest to roszczenie niemajątkowe, które nie ulega przedawnieniu – nawet upływ czasu nie powoduje utraty możliwości dochodzenia swoich praw w tym zakresie. Sąd może stwierdzić, że umowa kredytu stała się trwale bezskuteczna, niezależnie od tego, ile czasu upłynęło od jej zawarcia.

Drugim jest roszczenie o zwrot nienależnie pobranych przez bank środków, obejmujących spłacone raty (w części lub całości) oraz inne opłaty okołokredytowe. Są to tzw. roszczenia restytucyjne, które dotyczą zwrotu świadczeń pobranych na podstawie nieważnej umowy. W przypadku spłaconego kredytu frankowego, kredytobiorcy mogą dochodzić zwrotu nadpłaconych kwot, jednak muszą pamiętać, że ich roszczenia majątkowe mogą ulec przedawnieniu.

Te dwa typy roszczeń różnią się nie tylko skutkami prawnymi, ale przede wszystkim charakterem. Ustalenie nieważności umowy kredytowej jest roszczeniem niemajątkowym i zgodnie z zasadami Kodeksu cywilnego, nie ulega przedawnieniu.

Bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od momentu, gdy roszczenie stało się wymagalne. W przypadku roszczeń banku, przedawnienie roszczeń banków również podlega tym zasadom – jeśli upłynie termin, sąd może oddalić powództwo banku.

Kredytobiorcy frankowi powinni unikać zwlekania z dochodzeniem swoich roszczeń, ponieważ każde roszczenie majątkowe, w tym te związane z kredytami frankowymi, może ulec przedawnieniu. Upływ czasu ma kluczowe znaczenie dla możliwości dochodzenia swoich praw – zarówno przez kredytobiorców, jak i banki. Jeśli roszczenie stało się przedawnione, sąd może oddalić powództwo i uniemożliwić odzyskanie środków.

Terminy przedawnienia roszczeń pieniężnych frankowiczów

Dla roszczeń majątkowych kredytobiorców – konsumentów (czyli większości „frankowiczów”) kluczowa jest data nowelizacji kodeksu cywilnego z 9 lipca 2018 roku. Termin przedawnienia roszczeń konsumenta wynosi 10 lat dla roszczeń powstałych przed tą nowelizacją, natomiast dla roszczeń powstałych po tej dacie termin przedawnienia roszczeń konsumentów wynosi 6 lat.

Dla roszczeń wymagalnych po tej dacie, termin przedawnienia skrócono do 6 lat. Należy jednak pamiętać, że koniec terminu przedawnienia roszczeń przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata. To ważna zasada dotycząca terminu przedawnienia roszczeń konsumenta.

Inne zasady obowiązują, jeśli kredytu frankowego użyto w związku z działalnością gospodarczą – wówczas termin przedawnienia wynosi tylko 3 lata. Co istotne, ten krótszy, 3-letni termin przedawnienia dotyczy również roszczeń banku wobec kredytobiorców, np. o zwrot wypłaconego kapitału po unieważnienie umowy.

Od kiedy liczyć bieg terminu przedawnienia roszczeń kredytu frankowego? Największe wyzwanie!

Ustalenie momentu, od którego należy liczyć bieg terminu przedawnienia roszczeń frankowiczów, czyli przedawnienie roszczeń frankowiczów, jest jedną z najbardziej skomplikowanych i dyskusyjnych kwestii, co wyraźnie widać przy przygotowywaniu pozwu frankowego krok po kroku. Przez lata interpretacje były różne.

Przełomowe okazało się orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), w tym wyrok TSUE z 10 czerwca 2021 roku (choć istotne są też inne orzeczenia TSUE), który wskazał, że bieg terminu przedawnienia nie może się rozpocząć, dopóki konsument nie dowiedział się o wadliwości (abuzywności) warunków w swojej umowie, czyli o wadliwości umowy.

Innymi słowy, termin przedawnienia liczy się od chwili, gdy kredytobiorca dowiedział się o istnieniu w umowie niedozwolonych klauzul i o prawie do wystąpienia z roszczeniem. W praktyce ustalenie tego momentu bywa trudne.

Sądy często przyjmują, że świadomość ta powstaje np. w momencie złożenia reklamacji do banku lub podjęcia innych działań prawnych świadczących o wiedzy na temat wadliwości swojej umowy. Niektórzy prawnicy sugerowali jako punkt startowy datę głośnego wyroku TSUE w sprawie Dziubak (3 października 2019 r.), jednak jest to pogląd budzący kontrowersje i ostatecznie moment rozpoczęcia biegu przedawnienia jest badany indywidualnie w każdej sprawie.

Zrozumienie, kiedy zaczyna biec termin przedawnienia roszczeń kredytobiorcy jest fundamentalne. Najskuteczniejszym sposobem na zatrzymanie biegu przedawnienia jest wniesienie pozwu do sądu, ponieważ bieg przedawnienia przerywa złożenie pozwu lub podjęcie czynności przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw. Po wniesieniu pozwu przerwanie biegu terminu przedawnienia powoduje, że bieg terminu zostaje zawieszony do czasu prawomocnego zakończenia sprawy. Podejmowane są również działania w celu przerwania biegu przedawnienia, takie jak złożenie pozwu lub wniosek o zawezwanie do próby ugodowej. Należy pamiętać, że nie każda czynność przerywa bieg przedawnienia w sposób skuteczny.

Czy zasady przedawnienia dotyczą też spłaconych kredytów?

Tak, te same reguły dotyczące przedawnienia roszczeń majątkowych mają zastosowanie również w przypadku kredytów frankowych, które zostały już w całości spłacone, a mimo to wciąż mogą dawać podstawę do odzyskania pieniędzy z całkowicie spłaconego kredytu frankowego. Kredytobiorca, który spłacił zobowiązanie, nadal może dochodzić zwrotu nienależnie pobranych przez bank świadczeń i już na etapie planowania pozwu skorzystać z kalkulatora frankowicza do oszacowania potencjalnych roszczeń.

Obowiązują go te same terminy (10 lub 6 lat, liczone od końca roku), a bieg przedawnienia również rozpoczyna się od momentu uzyskania przez niego świadomości o abuzywnym charakterze umowy i przysługujących mu prawach. Przedawnienie kredytu frankowego dotyczy więc także sytuacji po całkowitej spłacie.

Przedawnienia kredytu frankowego – podsumowanie i rekomendacje

Choć orzecznictwo sądów krajowych w Polsce jest obecnie wyraźnie prokonsumenckie w sprawach frankowych, kwestia przedawnienia roszczeń o zwrot pieniędzy jest realnym ryzykiem, którego nie można ignorować.

Upływ terminu przedawnienia może pozbawić możliwości odzyskania środków. Zawiłości związane z ustaleniem momentu rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia oraz potencjalne kontrroszczenia banków (w tym przedawnienie roszczeń banków o zwrotu kapitału kredytu) sprawiają, że samodzielne prowadzenie sporu może być trudne i ryzykowne.

Niewłaściwe określenie dat lub przeoczenie terminów może prowadzić do utraty możliwości dochodzenia roszczeń. Dlatego, rozważając podjęcie kroków prawnych pozwem przeciwko bankowi, zdecydowanie zaleca się skorzystanie z pomocy wyspecjalizowanej kancelarii prawnej.

Profesjonalny pełnomocnik pomoże nie tylko ocenić szanse i ryzyka, w tym kwestię przedawnienia roszczeń, ale także prawidłowo sformułować roszczenia i skutecznie reprezentować interesy kredytobiorcy przed sądem, niezależnie od tego, czy zdecyduje się on na drogę sądową z pomocą wyspecjalizowanej kancelarii frankowej, czy będzie rozważał zawarcie ugody z bankiem w sprawie kredytu frankowego. Pamiętajmy, że roszczenia ulegają przedawnieniu i nie można tego faktu bagatelizować. Jeśli potrzebujesz pomocy w sprawie kredytu frankowego, skontaktuj się z naszą kancelarią – oferujemy wsparcie na każdym etapie procesu, od analizy umowy po reprezentację w sądzie.

Profesjonalna obsługa prawna

Kancelaria Adwokacka Adwokat Przemysław Podlasiewicz oferuje wyspecjalizowaną i kompleksową obsługę prawną dla osób posiadających kredyty frankowe.

Nasze usługi obejmują wszystkie etapy postępowania: począwszy od wnikliwej analizy umowy kredytowej (lub umowy kredytu), poprzez wsparcie w formułowaniu roszczeń i gromadzeniu dokumentacji, aż po skuteczną reprezentację Klienta przed sądem.

Pomagamy ustalić, czy termin przedawnienia roszczeń nie upłynął i czy jego roszczenia są nadal wymagalne.

Jeśli potrzebujesz profesjonalnej pomocy w sprawie frankowej, zapraszamy do kontaktu.

Dane kontaktowe: Kancelaria Adwokacka Adwokat Przemysław Podlasiewicz E-mail: sekretariat@kancelaria-prawna.info.pl Telefon: (14) 627 10 20 lub (22) 622 52 13

Podsumowanie

Ten wpis dostarcza ogólnych informacji na temat przedawnienia w sprawie kredytów frankowych. Nie jest to porada prawna ani rozwiązanie dla konkretnego problemu.

Pamiętaj, że nawet pozornie podobne sytuacje mogą różnić się istotnymi szczegółami, które wpływają na właściwe postępowanie prawne. Dlatego, aby uzyskać poradę dopasowaną do Twojej indywidualnej sytuacji, zawsze skonsultuj się z adwokatem.