Rozliczenie po unieważnieniu umowy frankowej

Prawomocne unieważnienie umowy kredytu w walucie obcej nie oznacza końca sprawy frankowej. Pojawia się jeszcze kwestia wzajemnego rozliczenia stron oraz formalności związanych z hipoteką. Sprawdź, jakie działania należy podjąć po wygranej sprawie i unieważnieniu kredytu CHF!

• Prawomocne unieważnienie umowy frankowej powoduje, że umowa jest traktowana tak, jakby nigdy nie została zawarta.
• Kredytobiorca może żądać zwrotu prowizji, rat, składek ubezpieczeniowych i innych kosztów związanych z nieważną umową.
• Obecnie dominującym w polskich sądach sposobem rozliczania sporów frankowych jest teoria dwóch kondykcji, opierająca się na odrębności roszczeń stron.
• Jeżeli bank nie realizuje sądowego wyroku, konsument ma prawo domagać się egzekucji komorniczej.
• Zakończenie rozliczeń finansowych powinno zostać uzupełnione o wykreślenie hipoteki z księgi wieczystej na podstawie listu mazalnego.

Wygrana sprawa o unieważnienie kredytu frankowego – skutki prawomocnego wyroku sądu

Prawomocne unieważnienie umowy kredytu frankowego w sądowym wyroku wywołuje skutek ex tunc, czyli od chwili podpisania danej umowy kredytowej. Skoro w świetle prawa umowa była nieważna, wywołuje to konieczność wzajemnego zwrotu świadczeń pomiędzy kredytobiorcą a bankiem. Rozliczenia nie są przeprowadzane „z automatu” – potrzebne jest zawarcie ugody z bankiem w sprawie kredytu frankowego lub złożenie wniosku o odrębne postępowanie. Po wygranej sprawie frankowej konsumenci mogą domagać się zwrotu:

• wszystkich wpłaconych rat kapitałowo-odsetkowych;
• prowizji;
• składek ubezpieczeniowych;
• innych opłat i kosztów poniesionych w związku z nieważną umową.

Po stronie banku pozostaje natomiast roszczenie o zwrot wypłaconego kapitału kredytu. W ostatnich latach najnowsze wyroki sądowe dotyczące kredytów frankowych oraz orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE wielokrotnie podkreślały, że bankom nie przysługuje dodatkowe wynagrodzenie za korzystanie z kapitału przez kredytobiorcę. W praktyce oznacza to, że rozliczenie najczęściej ogranicza się do wzajemnego zwrotu otrzymanych świadczeń wraz z należnymi odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

Kredytobiorca może zawrzeć porozumienie kompensacyjne lub złożyć oświadczenie o potrąceniu

Po wydaniu prawomocnego wyroku strony mogą samodzielnie ustalić sposób rozliczenia wzajemnych roszczeń. Jednym z najczęściej stosowanych rozwiązań jest zawarcie porozumienia kompensacyjnego. W takim przypadku bank oraz konsument uzgadniają wzajemne potrącenie należności. Dzięki temu możliwe jest ograniczenie liczby przelewów oraz uproszczenie całej procedury rozliczeniowej. Przykładowo jeśli kredytobiorca wpłacił więcej niż wynosi kwota wypłaconego kredytu, bank musi zwrócić nadwyżkę – i vice versa.

Kredytobiorca może również złożyć jednostronne oświadczenie o potrąceniu swoich roszczeń z roszczeniami banku dotyczącymi zwrotu kapitału. W praktyce takie rozwiązanie pozwala zmniejszyć ryzyko dalszych sporów dotyczących wysokości należnych świadczeń lub kwestii przedawnienia roszczeń w sprawach frankowych. W wielu przypadkach potrącenie wpływa także na sposób naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie.

Jak przebiega rozliczenie z bankiem? Są dwie główne możliwości

Wiele na drodze sądowej zależy od tego, czy kredyt został całkowicie spłacony, czy wręcz przeciwnie. Zasadniczo polski porządek prawny umożliwia dwa główne sposoby rozliczania nieważnych umów kredytów indeksowanych lub denominowanych do franka szwajcarskiego, co jest kluczowe przy wyborze strategii działania w ramach sporu o kredyt frankowy. Chodzi o tzw. teorię dwóch kondykcji oraz teorię salda.

Różnice pomiędzy oboma wariantami mają duże znaczenie praktyczne dla frankowiczów, zwłaszcza w zakresie ustalenia ile można odzyskać z kredytu frankowego, dochodzenia odsetek ustawowych za opóźnienie oraz ustalania wysokości należnych świadczeń. Sposób rozliczenia może wpływać również na strategię procesową oraz zakres dalszych działań po zakończeniu postępowania sądowego.

Teoria dwóch kondykcji – założenia, procedury i działania po unieważnieniu umowy kredytu CHF

W takim modelu każda ze stron nieważnej umowy posiada własne, niezależne roszczenie wobec drugiej strony. Kredytobiorca może żądać zwrotu wszystkich świadczeń spełnionych na rzecz banku, natomiast bank może dochodzić zwrotu wypłaconego kapitału kredytu. Roszczenia te są rozpatrywane oddzielnie, bez względu na bilans wpłat i wypłat.

W praktyce teoria dwóch kondykcji jest korzystniejsza dla frankowiczów, ponieważ umożliwia dochodzenie pełnej kwoty wpłat wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Jednocześnie bank musi samodzielnie dochodzić zwrotu kapitału. Rozwiązanie to zostało szeroko zaakceptowane w aktualnym orzecznictwie sądów powszechnych oraz Sądu Najwyższego.

Sposób rozliczenia według teorii salda – odsetki i opłaty a zwrot kapitału kredytu frankowego

Jeśli strony lub sąd uznają taki wariant za odpowiedni, wzajemne roszczenia stron należy automatycznie zbilansować – ustala się różnicę pomiędzy świadczeniami spełnionymi przez kredytobiorcę a kwotą wypłaconego przez bank kapitału. Konsument otrzymuje wyłącznie nadwyżkę z wpłaconych środków ponad wartość kredytowanego kapitału.

W praktyce teoria salda jest obecnie stosowana znacznie rzadziej, ponieważ może ograniczać możliwość dochodzenia pełnych odsetek ustawowych za opóźnienie, co ma znaczenie przy planowaniu pozwu frankowego krok po kroku. Krytycy tego rozwiązania wskazują również, że prowadzi ono do automatycznego kompensowania roszczeń bez wyraźnego oświadczenia stron.

Finansowe rozliczenia po unieważnieniu umowy kredytowej to nie koniec sprawy!

Kredytobiorca powinien dopilnować jeszcze kwestii formalnych związanych z zakończeniem stosunku prawnego z bankiem. Dotyczy to przede wszystkim wykreślenia hipoteki zabezpieczającej nieważną umowę kredytową oraz uzyskania odpowiednich dokumentów od banku. Brak dopełnienia tych formalności może utrudniać późniejszą sprzedaż nieruchomości lub ustanowienie nowego zabezpieczenia hipotecznego, zwłaszcza gdy chodzi o spłacony kredyt frankowy i możliwość odzyskania pieniędzy od banku.

Po prawomocnym wyroku i rozliczeniu stron bank powinien nie tylko zwrócić kredytobiorcy stosowne należności (lub domagać się zwrotu kapitału), ale też potwierdzić brak dalszych roszczeń wynikających z nieważnej umowy. Warto również sprawdzić, czy wszystkie rozliczenia zostały prawidłowo zaksięgowane oraz czy bank nie prowadzi dalszych działań windykacyjnych mimo zakończonego sporu – pomocna może być tu wiedza o najczęstszych pytaniach w sądzie podczas rozprawy dla frankowiczów. To, jak wygląda rozliczenie po unieważnieniu umowy frankowej, nie ma bezpośredniego przełożenia na hipotekę.

List mazalny i wykreślenie hipoteki z księgi wieczystej

Jednym z najważniejszych etapów po unieważnieniu umowy frankowej jest uzyskanie od banku listu mazalnego – dokument ten stanowi podstawę do wykreślenia hipoteki z księgi wieczystej nieruchomości. Dopiero po zakończeniu tej procedury można uznać, że kredytobiorca został całkowicie uwolniony od zabezpieczenia ustanowionego na rzecz banku.

W celu wykreślenia hipoteki konieczne jest złożenie odpowiedniego wniosku do sądu wieczystoksięgowego wraz z listem mazalnym oraz wymaganymi załącznikami. Procedura nie jest skomplikowana, jednak wymaga dopilnowania formalności oraz poprawności dokumentacji. W wielu przypadkach kancelarie i radcy prawni wspierają klientów również na tym etapie postępowania, opierając się na najnowszych wyrokach frankowych.